juni 2026


Een bijzonder jubileum in 2027: twintig jaar Week van reflectie en ethiek. In de aanloop naar dit jubileum publiceren we regelmatig blogs over 'veiligheid in de zorg'.

'Veilige zorg begint met aandacht'

'Wat mij vooral bijstaat, is de compassie en aandacht die ik heb ervaren. Je weet dat iedereen hard werkt in de zorg, maar het maakt verschil wanneer je opeens zelf patiënt bent', schrijft AnneMarie Bloemhoff, zorgethicus bij Ethiek Academy en mede-initiatiefnemer van de Week van Reflectie.

‘Wil je een ruggenprik of narcose?’, vroeg de arts. Ik koos voor een ruggenprik. Het leek me bijzonder om alles bewust mee te maken. En dat was het ook.

Opeens zat ik op de eerste rij in de operatiekamer, met een doek tussen mij en het operatieteam. De stem van de arts klonk rustig en gedecideerd. Er hing een ontspannen sfeer. Ze vroeg kalm om de benodigde instrumenten. Er werd gelachen. Af en toe richtte ze zich tot mij met de vraag hoe het ging of vertelde ze dat de operatie voorspoedig verliep.

Naast mij zat de anesthesist, die regelmatig contact met me maakte. Wat me in het bijzonder bijblijft, was de vanzelfsprekende samenwerking. Iedereen kende zijn rol en werkte aan hetzelfde doel: goede zorg voor de patiënt.

Vooraf had ik kennisgemaakt met de arts. Ze had precies uitgelegd wat er ging gebeuren. Het heeft een positief effect wanneer je de specialist kent die je gaat opereren, en wanneer die specialist jou ook kent.

Visitekaartje

Je weet dat iedereen hard werkt in de zorg. Toch maakt het verschil wanneer je opeens zelf patiënt bent en te maken krijgt met een levensbepalende situatie. Wat mij vooral bijstaat, is de compassie en aandacht die ik heb ervaren. Die aandacht begint al bij de zorgmedewerkers, die de tijd nemen voor uitleg en met je meedenken. De aandacht merk je ook bij de receptionist die je ontvangt, bij de medewerker die je naar de afdeling brengt en bij iedereen die je onderweg tegenkomt. Receptiemedewerkers vervullen daarbij een belangrijke rol. Zij zijn vaak de eersten die je te woord staan en zorgen ervoor dat je je welkom voelt. Zij zijn het visitekaartje van het ziekenhuis.

Ik heb gezien hoeveel aandacht zij hebben voor iedereen die zich aan de balie meldt en hoe geduldig zij telkens weer de weg wijzen. Want hoe wonderlijk is het: normaal gesproken vind je overal de weg, maar als patiënt voelt een ziekenhuis al snel als een doolhof, hoeveel bordjes er ook hangen.

Die ervaring brengt mij aan het denken. Hoe komt het dat je je in het ene ziekenhuis gehoord, gezien en gerespecteerd voelt, terwijl patiënten zich in andere situaties juist in de steek gelaten voelen? Hoe kan het dat verpleegkundigen ergens alle tijd nemen voor een patiënt, terwijl een patiënt elders met pijn alleen wordt gelaten?

Positieve ervaringen

Mijn ervaring heeft mij geleerd dat veiligheid niet alleen ontstaat door medische deskundigheid. Natuurlijk is vakkennis essentieel. Maar veiligheid ontstaat ook door een cultuur waarin medewerkers aandacht hebben voor patiënten, respectvol met elkaar omgaan en elkaar aanspreken wanneer dat nodig is.

In zo'n cultuur is aandacht voor de patiënt geen uitzondering, maar de norm. Respectvolle bejegening is vanzelfsprekend. En wanneer iemand daarvan afwijkt, wordt dat besproken. Niet om iemand terecht te wijzen, maar om samen te leren hoe het beter kan.

Ter gelegenheid van twintig jaar Week van Reflectie doen wij onderzoek naar veiligheid in de zorg. Daarbij leggen we de verbinding tussen veiligheid, organisatiecultuur en ruimte voor reflectie. We willen daarbij nadrukkelijk ook kijken naar positieve ervaringen. Want als we willen begrijpen wat veilige zorg is, moeten we niet alleen onderzoeken wat er misgaat, maar ook leren van wat goed gaat.

Mijn ervaring heeft mij opnieuw laten zien dat een veilige zorgcultuur begint met aandacht: aandacht voor de patiënt, voor elkaar en voor het eigen handelen.

AnneMarie Bloemhoff,
Ethiek Academy, zorgethicus, onderzoeker, opleider en schrijver.